Podstawowe, praktyczne informacje o głosowaniu w Polsce. Ten poradnik nie zastępuje oficjalnych komunikatów Państwowej Komisji Wyborczej.
Lokale wyborcze są otwarte od 7:00 do 21:00, jednolicie w całym kraju (również za granicą i na statkach, według lokalnej strefy czasowej). Osoba, która przed godziną 21:00 zdążyła przyjść do lokalu lub stanąć w kolejce, może oddać głos nawet po tej godzinie.
Dokument tożsamości ze zdjęciem — dowód osobisty, paszport albo e-dowód w aplikacji mObywatel (wystarczy pokazać ekran telefonu z aktywnym dokumentem komisji wyborczej).
Obywatele polscy, którzy najpóźniej w dniu głosowania kończą 18 lat i są wpisani do rejestru wyborców (domyślnie — w miejscu zameldowania na pobyt stały; można też dopisać się do rejestru w innym miejscu).
Dla części wyborców (np. seniorów i osób z niepełnosprawnością) dostępne bywają alternatywne formy głosowania — korespondencyjnie albo przez pełnomocnika. Szczegółowe warunki i terminy zgłoszeń ogłasza każdorazowo Państwowa Komisja Wyborcza przed konkretnymi wyborami, dlatego warto sprawdzić aktualne zasady na pkw.gov.pl bliżej terminu wyborów.
Żeby komitet wyborczy w ogóle wprowadził posłów do Sejmu, musi zdobyć co najmniej 5% ważnych głosów w skali kraju (dla pojedynczej partii) albo 8% (dla koalicji) — art. 196 Kodeksu wyborczego.
W wyborach do Sejmu głosujesz na jednego konkretnego kandydata z jednej listy, stawiając znak „X” w kratce przy jego nazwisku. Głos jest ważny, nawet jeśli zaznaczysz kilku kandydatów z tej samej listy — liczy się wtedy jako głos na tę listę, oddany pierwszemu z zaznaczonych na niej kandydatów. Głos jest nieważny, jeśli nie zaznaczysz żadnego kandydata albo zaznaczysz kandydatów z dwóch różnych list jednocześnie. W wyborach prezydenckich i samorządowych na wójta/burmistrza/prezydenta miasta można zaznaczyć tylko jednego kandydata w ogóle.
Jeśli w dniu wyborów będziesz poza miejscem stałego zameldowania (np. w innym mieście albo za granicą), możesz odebrać w swoim urzędzie gminy zaświadczenie o prawie do głosowania i zagłosować w dowolnym lokalu wyborczym w kraju lub za granicą. Uwaga: takie zaświadczenie odbiera się tylko raz — nie da się już wtedy głosować w macierzystym lokalu.
Polacy przebywający za granicą mogą głosować w lokalach zorganizowanych przy konsulatach — trzeba się do takiego lokalu wcześniej zgłosić (elektronicznie przez system e-Wybory albo pisemnie do właściwego konsula), w terminie ogłaszanym przed każdymi wyborami. Aktualne terminy i listę lokali konsularnych publikuje Ministerstwo Spraw Zagranicznych.
Mandaty poselskie w każdym okręgu wyborczym dzielone są metodą D'Hondta: liczbę głosów każdej listy, która przekroczyła próg wyborczy, dzieli się kolejno przez 1, 2, 3, 4 itd., a mandaty trafiają do list z kolejno największymi wynikami tych dzieleń, aż rozdysponowane zostaną wszystkie mandaty w danym okręgu. W praktyce metoda ta lekko premiuje największe komitety kosztem mniejszych, w porównaniu np. do metody Sainte-Laguë.